ท้องถิ่น และระบบนิเวศ ตลอดจนสภาพแวดล้อมโดยรวม ในขณะที่พยายามเพิ่มผลประโยชน์อาจพูดได้ว่า มรดกทางวัฒนธรรมของไทย ส่วนสำคัญส่วนหนึ่งรับอิทธิพลมาจากอินเดียนับแต่ครั้งพ่อค้าและปัญญาชนจากอินเดียได้เดินทางมาถึงดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เมื่อ 2,300 ปีก่อน เป็นต้นมา รุ่นแล้วรุ่นเล่า พระพุทธศาสนา และความเชื่อปรัมปรานานาประการเป็นตัวอย่างอันดีที่รับอารยธรรมอินเดีย โดยพุทธศาสนาน่าจะเข้าสู่ประเทศไทยเป็นครั้งแรกที่ จ.นครปฐม ส่วนความเชื่อในลัทธิเทวราชแบบอินเดียน่าจะผ่านอาณาจักรเขมรโบราณก่อนที่เข้าสู่ไทยในราวคริสต์ศตวรรษที่ 6 ได้เกิดรัฐน้อยใหญ่ที่เป็นอิสระต่อกันมากมายในดินแดนที่เป็น ประเทษไทยในปัจจุบันนี้ หนึ่งในนั้นก็คืออาณาจักรมอญที่เรียกทวาราวดี ซึ่งครอบคลุมภาคกลางของไทยก่อนที่จะค่อยๆสูญเสียอำนาจให้กับอาณาจักรเขมรหรือขอมโบราณ อาณาจักรขอมแผ่อิทธิพลออกไปกว้างไกลทั่วดินแดนสุวรรณภูมิ จะมียกเว้นก็แต่เฉพาะบริเวณปลายคาบสมุทรทางใต้ที่ยังเป็นอาณาจักรศรีวิชัย

กระทั่งสิ้นสุดคริสต์ศตวรรษที่ 13 อาณาจักรขอมเริ่มเสื่อมอำนาจ จึงมีอาณาจักรใหม่ๆของคนไทยเกิดขึ้นมากมายหลายแห่ง เช่น เกิดอาณาจักรล้านนาทางตอนเหนือ และ สุโขทัย เมื่อประมาณ 700 ปีก่อน โดยการขับไล่อิทธิพลของขอมให้หมดไป จนถึงอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่และรุ่งเรืองทางภาคกลางของไทย นั่นก็คืออาณาจักรอยุธยา ที่เป็นตลาดทางการค้าที่คึกคัก มีคนหลายชาติเข้ามาติดต่อค้าขาย ตั้งหลักแหล่ง ผู้คนเหล่านี้มีทั้งคนจีน อาหรับ มาเลย์และชาวตะวันตก ซึ่งล้วนแต่มีส่วนต่อเติมเสริมแต่งมรดกแห่งวัฒนธรรมไทยขึ้นมาด้วยกันทั้งสิ้น มรดกนี้ได้เติบโตงอกงาม มาจนถึงยุคกรุงเทพมหานคร

กล่าวโดยรวม มรดกทางวัฒนธรรมไทยมีพื้นฐานมาจากอิทธิพลของอาณาจักรต่างๆที่เคยครอบครองดินแดนแถบนี้ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ความรุ่งเรืองของอาณาจักรทวาราวดี ศรีวิชัย ขอมโบราณ ล้านนา สุโขทัย อยุธยาและกรุงเทพฯ ยังมีปรากฏให้เห็นกระทั่งทุกวันนี้

ปัจจุบันประเทศไทยมีอุทยานประวัติศาสตร์ที่สวยงามและดูแลเป็นอย่างดี ถึง 10 แห่ง คือ อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย , ศรีสัชนาลัย , อยุธยา , กำแพงเพชร , เมืองสิงห์ , พนมรุ้ง , พิมาย , ศรีเทพ , พระนครคีรี และภูพระบาทโดย 3 แห่งแรกได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกโลก ทางด้านประวัติศาสตร์แน่นอนว่ากิจกรรมการเยี่ยมชมอุทยานประวัติศาสตร์เหล่านี้ย่อมต้องมีอยู่ในโปรแกรมการท่องเที่ยวของสมาชิกสมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัยอย่างแน่นอน

การจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตชุมชน

โดยทั่วไปแล้วเรามักพบนักท่องเที่ยวอยู่สองกลุ่มใหญ่ๆคือ

กลุ่มแรก คือกลุ่มที่ชอบท่องเที่ยวชมสถานที่ที่มีชื่อเสียง ในฐานะเป็นแหล่งท่องเที่ยวหลักๆ ของเมือง หรือของประเทศนั้นๆ ซึ่งนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะชอบแบบนี้

กลุ่มที่สอง ชอบเที่ยวตามแบบกลุ่มแรก แต่สิ่งที่เพิ่มขึ้นมาก็คือ พวกเขายังชอบสัมผัสวิถีชีวิตของผู้คนในดินแดนที่เขาไปเยี่ยมเยียนด้วย นักท่องเที่ยวประเภทนี้กำลังมีจำนวนที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆและเป็นกระแสที่กำลังมาแรงร่วมกับนักท่องเที่ยวกลุ่มเล็กลง อิสระมากขึ้น และเจาะลึกในสิ่งต่างๆมากขึ้นนั่นเอง ดังนั้น "วิถีชีวิตชุมชน" จึงเป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่ได้รับการตอบรับจากนักท่องเที่ยวกระแสใหม่ (in-trend tourists) เป็นอย่างดี สำหรับประเทศไทยนั้นเนื่องจากชีวิตแบบเมืองได้เปลี่ยนไปในแนวตะวันตกค่อนข้างมากแล้ว การนำเสนอการท่องเที่ยวแนววิถีชีวิตไทย จึงมักเป็นหมู่บ้านในชนบท หรือชานเมืองเป็นส่วนใหญ่ หมู่บ้านชาวเขาก็ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวเป็นอย่างมากเช่นกัน

สำหรับสมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัย (TEATA) นั้ สมาชิกส่วนหนึ่งได้จัดการท่องเที่ยววิถีชีวิตไทยอย่างจริงจังโดยได้รวมวิถีชีวิตหมู่บ้านเข้ากับกิจกรรมท่องธรรมชาติและผจญภัยโดยหวังว่ารายได้จากการที่องเที่ยวจะกระจายไปสู่มือของชาวบ้านผู้ยากจนในหมู่บ้านได้อย่างแท้จริง บางรายการทัวร์นั้นได้จัดนักท่องเที่ยวมีโอกาสพักอยู่กับบ้านชาวบ้าน ได้มีโอกาสสัมผัส เรียนรู้และแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมร่วมกับชาวบ้านได้อย่างใกล้ชิด ในลักษณะ Cross Cultural Exchange ที่ผู้เหย้าและผู้มาเยือนต่างวัฒนธรรม จะได้แลกเปลี่ยน เรียนรู้แบบสองทาง (2 ways communication) อย่างเท่มเทียมกัน และเคารพซึ่งกันและกัน อันจะทำให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ ความสนุกสนาน และเกิดมิตรภาพที่ยั่งยืนขึ้นระหว่างกัน เป็นเรื่องแปลกแต่จิรง ที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่มักเทคะแนนในช่วงประเมินผล ว่าไฮไลท์และความประทับใจสูงสุดในการท่องเที่ยวของพวกเขา ก็คือช่วงที่อยู่ใน "หมู่บ้าน" นั่นเอง